vun Behrend Böckmann

Dei güllen Twinniger, dat wiern gaut fief Johr twüschen 1924 un 1929, 'n Tiet, wo sik Düütschland von dei Weltkriegsfolgen un dei Inflatschon verhålt, den Kapp-Putsch 1920 un den Hitler-Ludendorff-Putsch 1923 œwerståhn harr un man sik mit dei niege Rentenmark von 1923 wedder wat leisten künn. Dat höll bet tau dei grote Weltwirtschaftkris an, dei dei Weimarer Republik inne Predulch bröch un wo dat Riek von dusend Johr all ierste Schatten schmeet.

Ut'n Sicht von hüt hett dei analoge Welt von dunnemåls 'n düchtigen Sprung nå vörn måkt un Wirtschaft, Kultur un Kunst künnen upbläuh'n. Dei Arbeit an't lopend Band keem up, dat Auto lööst dei Pierkutsch af un beginnt sien' grote Karriere; dei Wirtschaft löppt. Dei Zeppelin- un Fleigerbu sorcht för Upseihn, ut 'n Stummfilm ward dei Tonfilm un Dach för Dach gåhn twei Milljonen in't Kino. Af 1923 gifft dat den Hürfunk, dat Radio kümmt up, Tiedungen kåmen mihr un mihr up'n Markt, ok Tiedungen mit Biller un Aflichtungen as Anfang vonne Bunten; Frugens låten sik dei Hor taun Bubikopp schnieden, danzen näben Walzer un Foxtrott nu Tango un Charleston in dortau passend Kledåschen un Siedenstrümp, un sei amüsiern sik ünner Ümstänn' ok mit 'n "Eindänzer". Väl, wat ünnern Kaiser so nich mœglich wier, ward nu mœglich. Man gönnt sik Delikatessen up'n Disch: Kaviar, Hummer, Austern, Kees, Russ'sche Eier un lütte Happen warden nå dei Devis' "Dat Ooch itt mit!" up güllen orrer sülwern Platten anricht't.

Ok dei "Dreigroschenoper" von Brecht in't Theoter an'n Schäpbuerdamm, dat Buhus in Dessau, dei Expressionismus, Surrealismus un Dadaismus prägen disse Johren. Dei Kunst läwt up, dei Minsch ward målt, as Gott em måkt hett, Frugens warden krägel un studiern orrer sitten gor inne Parlamenten. Marlene Dietrich singt "Ik bün von Kopp bet Faut up dei Leiw instellt" un dei Comedian Harmonists trällern von "Veronika, dei Lenz is dor" un "Mien lütte gräune Kaktus". 'n Drüddel vonne Berliner Bevölkerung wier jünger as 18 Johr. Dei wullen sik amüsiern in Bars un Kneipen, Theoters un Varietés, Cafés un Restaurants, in Kinopaläst mit riesige Lüchtreklåmen. Man nimmt sik 'n Ogenspeigel an'n "American way of life", dei nå Düütschland rœwerschwappt...

Dat allens un noch väl mihr wieren Teiken vonne "Güllen Twinniger". So is dat tau den Nåmen "dei güllen Twinniger" kåmen, dei wull ok nich för all güllen wiern, denn 1927 wür nich taun Vergnäugen dei Versäkerung för Minschen åhn Arbeit inföhrt.

Verwunnerung kümmt ümmer wedder up, wenn von dei "Güllen Twinniger" in't twinnigt Johrhunnert schnackt ward, un männigein is tauversichtig, dat uns Johrteihnt dei "Güllen Twinniger" von't einuntwinnigst Johrhunnert warden, dat Roboter dörch künstliche Intelligenz inne digitale Welt Autos bugen, Kranke operiern un plägen, dei Weech un Stråten sauber hollen...

Dei Global Dream ward in'n Stadthåben ankern un von Tiet tau Tiet twüschen Kabutzenhoff un Gehlsdörp taun Œwersetten inlåden, Stråtenbåhnen, Tööch un Busse fohren "autonom", sünd also åhn Personal ünnerwägens; dei Musikwelt ward bestimmt dörch Festivals as dat Wacken Open Air, dat Niestädter Airbeat One Festival orrer dat Fusion Festival in Lärz bi Rechlin — in't Theoter ward hengägen wedder dei "Dreigroschenoper" spält, denn dei niegen "Güllen Twinniger" sünd ok 'n Spälwisch för dei niegen Mackie Messers. Dei ein ünnerhöllt 'n Fake-Shop, 'n anner kümmt as Heuradsschwindler tau Geld, 'n Drüdder stellt falsche Päss ut un 'n Vierter hannelt mit witten Stoff...

Taugliek œwer lopen dei iersten Phänomene al wedder ut de Spoor, verleert dat Maat: enkelte Personen as Elon Musk warrn so astronomisch riek, dat dat jedein Maat sprengt — jüst hüt is hei dei ierste "Billionär". Un wenn dei KI uns all dei Arbeit afnehmen deit — wat warrt ut dei "öwerflödigen Minschen"? An dei Flüchtlinge kannst hüt al seihn, dat sei narms up dei Welt giern seihn sünd. Warrt dat bald mit Arbeitslose ok so gåhn? Un ok dei groten Vereinfacher von dei politischen Extreme recken ok wedder ehr wanschåpen Köpp, dei von dei rechte Siet besünners, denn sei nohrt sik komodig von den Hass up dei veelfältige, diverse, plurale Gesellschap — denn dei is anstrengend, un sik anstrengen willn dei Minschen ok hüt nich.

Is ja wohr — Minnerheiten hemm' dat meddewiel schafft, nu dei Mihrheit tau billen: Jederein hett ein anner Kultuur un sogor Geslecht, Ümweltredders hemm' nu ehr eigen Strommœhl an't Hus un dei Solaranlåch up't Dack, dei feministische Bewägung hett mit dei feministische Theologie, Medizin un Poletik dat so wiet bröcht, dat dei "Loveparade" den Martinimarkt un Oornbierfeier ersetten deit, dat ok up'n Truerfieer gennert ward un Mannslüd endlich Kinner kriegen un mit Havermelk uptrecken.

Näben den Onleininköp ward dei Rest in Inköpspaläst nå't Muster von't Berliner Kadewe mit 140.000 Artikel vör Urt besorcht un dei lütten Lådens inne Inkopsstråten tau Schönheitssalongs un Reisebüros ümwannelt. Doch Krüzfohrten sünd 'n Utlopmodell, denn dei Tripp tau'n Weltruumhotel ward dei grote Rönner.

Inne Lihranstalten ward 'n wiss, dat digitalet Lihren nich dei ollen Kulturtechniken Läsen, Schrieben un Räken ersetten kann. Denkbor is ok, dat jeden Minschen åhn dat hei sik so as gägen dei Coronasprütt upböhmen kann, twüschen Dumen un Wiesfinger 'n Chip insett't ward, dei so as dei Katten-Chip för dei Kattenluck inne Dör funkschoniert. Bi Unkel Aldi höllst den Chip an'n Afläser, un batz hest du betåhlt, up'n Båhnhoff höllst dei Hand an Afläser, giffst œwer Touchscreen in, wohen dat mit weckern Tooch tau dei un dei Tiet an den un den Dach gåhn sall, an'n Bankomaten höllst dei Hand ünnert Lichtooch un hannelst denn nå dei Anwiesungen. Bi'n Dokter is dat nich anners, un sülfst wenn man för Falschparken 'n Ordnungsgeld berappen möt, lött sik dat œwern Chip twüschen Dumen un Wiesfinger måken. Oewerhaupt möt wi gehorchen liehren, denn Militär un KI warrn uns bald wedder diktiern, wat tau doon is.

Dei niegen "Güllen Twinniger" hemm' dat in sik, un dei Regiern möt uppassen, dat nich dei Dach kümmt, wo uns Demokratie dat nich mihr uthöllt, wenn dei Polizei wiederhen in gaude Afsicht mihr taun Schutz von ihrenhafte Staatsgägner as taun Schutz von'n Staat deit. Un süll dat so kåmen, denn warden dei niegen "Güllen Twinniger" äbenso inne Geschicht ingåhn — un äbenso as dunnemåls ward man villicht ok noch eins von dei Dreistigkeit singen, dat 'n Kees taun Bahnhoff rullt wür, dei nich vertollt wier.

Ik wull lever nich, dat dei Geschicht sik so wedderhålen deit. Sünnerlich mit dat, wat achternå keem...