|
Footweeg mit
Frieda |
|
|
Dat is noch an't Sneen, de Koog liggt wiet un siet heel witt ünner den düstern, bleeken Heven. Frieda plögt dör'n Snee, över de Fenn', Kopp na baben, de Sneebülgen steiht ehr vör de Bost. Kannst sehn, wat ehr dat goot deiht. Nu dreiht se af, nimmt den Boog jüst up mi to. Nee, dat loot man blieven, Lütten! 'n ollen Mann is keen Sneeplog. De Tieden, as wi üm de Wett loopen sünd, de kümmt nich wedder. Nu se mi trurig ankieken deiht mit de groten brunen Ogen, fallt mi de dree Hunn' in die Geschicht Dat Füertüüch von Hans Christian Andersen bi.
Weeßt noch: De afdankte Soldaat stiggt in de holle Eek un kümmt
deep ünner de Eer bi dree Kamern vull van Kopper, Silver un Gold
an. Vör de eerste sitt 'n Hund mit Ogen as Teetassen, vör
de tweete een mit Ogen as Möhlrööd, un de drütte
harr Ogen as de Runde Toorn. Ik heff den Runden Toorn nich sehn un
weet nich wo he steiht, man dat schull woll'n rechtet Trumm wesen.
Man ik bliev in Gedanken jümmers vör de erste Kamer stahn un kiek mi den Hund mit de Ogen as Teetassen an. So'ne Teetass' is so lütt nich, und wenn di dat Deert anglupschen deit, denn kümmt di all den een' of annern Gedanken. Nu kunn ik mi vörstellen, dat ik mit de Teetassen noch torechtkeem. Man wat is mit de Ogen as Möhlrööd? Männicheen snackt bannig veel van Moot un Moraal un hett amenn nich noog Kraasch för twee Teetassen. Van den Runden Toorn wüllt wi man fuurts swiegen. Man wi sünd noch nich to End mit de Geschicht. Mi dücht, Hans Christian weer keen Fründ van de Hunnen, egal of Kamphund of Schoothund. Ok de Hund mit Ogen as de Runde Toorn kunn woll din Fründ warrn, dat kümmt amenn op di sülven an. Un dat hangt denn nich van de Hexenschorten un ok nich van de Goldstücken af. |
|
De Nacht is steernklaar, de Maand steiht full un witt baben över de Kassiopeia. Nachten as disse gifft dat nich mehr veel. Mehrstieds mutt een de swacken Steerns mang Mulm un Gleem söken, un daartwischen blinkt ok noch de roden Lichter van de Windrööd. Up Mizar, den middelsten Steern van de Dissel an'n groten Wagen, sitt en tweeten Stern, Alkor heet he, en lütten Rieder, den Vadder mi noch wiest harr, ik find em nich wedder, dat is as Nevel un Daak. Hett de Heven sik ännert in all de Johren? Sünd miene Ogen to oold warrn? De Maand lücht noch hell noog, daar brukst keenen Fernkieker. Kannst em noch sehn, den Mann mit dat Holt up'n Buckel, den Mann in'n Maand? För den eenen is dat en Soldaat, de annere süht daar Adam un Eva in, eenen Keerl mit Boort, de an'n Sünndag arbeid hett, un wat nich allens. Siet 1969 denkt wi daar anners över. Nu sünd dat Biller van lebennige Minschen, de wi in'n Kopp hefft. De Afdruck von den dicken Stebel bi de Maandlandung is in elkeen Lesbook to finnen. Dat harr de Welt verännert, so harr wi dat seggt un so seggt wi dat noch. Ik kiek mi Frieda an, de bi'n Weg an't Snüffeln is in Maandschien de kehrt sik nich an de Maandlandung. För Frieda hett de Welt sik nich verännert. Wat en rechten Terrier is, de kiekt nich in'n Maand, de blifft anne Eer, wo das Freten to finnen is. Ik geev geern to, dat hett woll ok sien Richtigkeit, tominnst för Hunnen. Un denn kümmt daar mit eens de Geschicht op, dat de Amerikaaner gaar nich up'n Maand wesen sünd. Dat se dat man blots övert Feernsehn speelt harrn, nix as Lögen. Wi schöllt woll glöwen, dat se so quantswies un blangenbi mang de Steerns rümkutscheern künnt as wi mit'n Auto up de Straat. Keen sik dat utdacht harr, de kunn up eene Wies recht hebben. Wi bruukt Helden, de wi anbeten köönt, man up de anner Siet blifft wi skeptisch. Warrt wi anscheten, allwedder övern Disch trocken? Ik weet nich: speelt dat 'ne Rull, of de Amerikaaner dat up den Maand schafft harrn (vörstelln kann ik mi dat woll)? Man de Stebelafdruck in mien Kopp is doch 'n beten undüütlich worrn. Wat is Wohrheet?
Wenn Frieda den Maand anbellen deit, faken is dat nich, denn kümmt dat ganz deep ut'n Harten rut, magst reinweg mithuulen. Liggt allens binnen, wat Hunnen un Minschen nich afköönt up disse Eer. Conditio humana seggt de Latienschen daarto. Conditio canina för Hunnen. Amenn geiht mi dat as Frieda: Ik bliev mit de Nees up de Eer un söch mien Foder. Wokeen daar baben up'n Maand rumkrabbelt, van grotet Bedüden is dat nich. |
|
|
Annerdaags is Frieda utbüxt. Terrier sünd Jagdhunnen, un wenn de so richtig mit Iever achter wat her sünd, dennso kannst lang ropen und piepen. Ik stunn 'n beten benaut daar, keek achter ehr an un kenn min' Hund nich mehr. As se daar an de Sloten lang jachtert, weer se in ehr'n Element, ahn Lien un ahn Oppasser. Dat güng ehr heel goot, dat kunnst woll sehn. Ik heff daar an dat Woort Freeheit dacht, 'n grootet Woort, dat nich elkeen Daag up'n Kökendisch höört, un mi full de Geschicht van den Mönk Felix bi. Disse Felix leevde in en Klooster de een' seggt: bi Köln, de anner: bi Ripen, in de oole Tieden. He weer en groote Fründ van de Blomen un Bööm, sünnerlich leef harr he den Gesang van de Vagels. En Vagel, de över de Wulken fleeg un sung, dat weer för em Freeheit. En Dag weer he in'n Goorn togang, daar keem em 'n lütten güllen Vagel in de Mööt, de sung so sööt un fien, dat Felix em man jümmer tohören kunn. De Vagel sung un flöög, toerst in'n Goorn, denn buten in't Holt un denn jümmer wieder, un Felix leep achter em an, as wenn daar Töveree bi weer. Dat keem em so vör, as wenn he ahn den Vagel un sien Singen gaar nich mehr leven kunn un he nu erst dat wohre Leven funnen harr.
Man mit eens weer de Vagel verswunnen, mitten in't Singen. De Mönk
keem wedder to sik und güng sachten to'n Klooster torüch.
Man nun fangt de Geschicht erst an. As he tohuus keem, harr sik allens
mächtig verännert. He funn blots frömde Gesichter,
un nüms wull em kennen, opletzt kenn he sik sülben nich
denn ut den Speegel Wiß un wohrhaftig en Wunner. Daar löppt een achter dat
Glück her un denkt: een' Dag lang, un wenn he denn in'n Speegel
kiekt, is all'ns vörbi. Weer dat nu de Freeheit? Wi in de eenuntwintigste
Eew sünd skeptisch, wat Wunner angeiht as sik dat höört.
För dat Klooster weer en Wunner jichtens van Vördeel; Meist sliekt wi an 'ne Wand lang, de ut desülvigen Breed maakt
is, wo de Welt am Enn' mit vernagelt is. Dat warrt en Dag geven, un
dat weet wi ok, denn kiekt wi achter de Breed. Man of wi denn noch
wat wies warrt, dat steiht up en anner Blatt. Mi dücht, wi löppt
all achter den een of annern lütten güllen Vagel her und
hört em singen; du mußt keen Mönk daarför warrn,
un du kannst ok Freeheit daarto seggen. |
|
|
Un de Marktlück? Dat is en ole Geschicht, de hört sik so an: Daar is maal en Mann wesen, de wull lehrn, woans he Draken ümbringen kunn. He geev all sien Good un Geld daarför her. Na dree Johren harr he utlehrt un kunn nu Draken doodmaken. "Man he funn keen Gelegenheit, sien Kunst antowennen", seggt Dschuang Dsi, de ole Chines, de de Geschicht vertellt, un du kannst em 'n lütt'beten schmustergrienen sehn daarbi, wenn du de Oogen tomaakst. Ik meen, dat kunn de Aart van Marktlück wesen, van de se us jümmer vertellt. Maak di maal sülvstännig, finn din Marktlück! De Welt töövt all up di, du bruukst man een Computerkurs! Du kannst keene Draken doodhaun? Warrt Tied, dat du dat lehrn deihst!
De chinesische Draak is ehr fründlich van Natuur, nich vull
van Gift un Venien, verslagen un tücksch as de Draken in Europa.
Dennso versteiht sik dat, dat de Kunst Draken doodtomaken in China
nich recht in Gang komen is. Bi us is dat anners. Hest du een in dien
Fründschap, de nich van Tiet to Tiet geern maal Un Frieda? Annerdaags weern wi up'n Patt in'n Koog, un süh! daar kümmt us 'n Rottweiler in de Mööt, en bannig grootet Exemplaar un sünner Lien un Herrchen. Terrier hefft orrig Kraasch, wenn de sik argert, denn vergeet se, dat se van Huus ut to de Lütten höört. Nu staht de beeden sik tegenöver un knurrt, de groote un de lütte, mit upstellte Ohren, un wiest de Tähn. Dat duurt ne Wiel, denn dreiht de Rottweiler sik üm, wackelt mit 'n Steert un vertreckt sik. Weer em Frieda to lütt? Hett he dat mit de Angst kreegen? Rutfinnen warrt wi dat nich. |
|
Johann Peter Eckermann, de as Jung Köh höddt harr un nu in Weimar leev as Helpsmaat van den Dichter un Minister Goethe, weer en grode Vagelfründ. As de Groothertogin van Sachsen-Weimar em den eenen Dag to Hoff bestellt harr un he nich kamen dee, schickt se en Soldat achter em an, de em up Draff bringen schull. Man de keem torüch un harr nix utricht in Eckermann sienen linken Stebel harr över Nacht en Amsel nist, un he kunn doch nich up Strümpsocken to Hoff gahn. Dat is ok wedder sone Geschicht, de nich blots eene Siet hett. Wat kümmt nu an de eerste Stell, de Amsel of de Groothertogin? Natuur of Sellschap? Ik bün för de Amsel, sünnerlich wenn de jüst
Eier leggt harr. Up de anner Siet: de Stebeln harr de Hertogin Louise
betahlt, denn Eckermann sien Dat gift noch en Geschicht van en Vagelfründ, de harr Goethe vertellt und Eckermann upschreven. Disse engelsche Gentleman harr Hunnerte van lebennige Vagels, de he elkeen Dag versorgt un fodert. En poor daarvan weer all doodbleeven, de leet he utstoppen. Se weer nu still un stief un leet sik beter ankieken, as wenn se fluttert un fliddert, un also full em bi, dat he all de lütten Fedderbäll doodmaken un utstoppen dee. Hett he sik daar noch an högen kunnt? Daar hett Goethe nix van seggt. Utstoppt warrn un in de Sünn flegen, de beeden Sieden van't Leven. Möven mang de Wulken, en Bussard in'n Wind, de flinken Swulken, wenn se in de Luft koppheister schött. Keen utstoppt in't Schapp steiht, de bellt nich mehr. Daar sitt wi nu mit dat Dilemma: De di fodert un versorgt, de wull di ok geern anfaten, fasthollen un hin- un herschuwen. Wüllt wi töwen, bet wi manipuleert un utstoppt warrt?
|
|
|
De Star Wars-Films hett sik woll meist jedereen ankeken. Dennso
weet ok woll de een of anner noch, wat dat mit de Jedi-Ritter up sik
hett. Se striet för dat Gode un geevt een Biespill van Minschlichkeet
un Moraal. Un so keem dat denn, dat de Lüüd anfangen deen,
bi de Volkszählung "Jedi" intosetten, wenn se fraagt
worrn, to Een Kark, de dat nich gifft? Wullt de Lüüd blots de Staat
een beten up'n Arm nehmen? As dat in England anfung, is dat een Witz
wesen. Sitt daar wat achter? Amenn datsülvige Lengen na Gott,
dat all de Böhmischen Bröder andreven harr, un ok de Hussitten?
Dat de Lüüd sik hütigendaags ehrn egen Gott torechtmaaken
doot, dat steiht meist elkeen Dag in't Blatt. Se hefft dat all jümmer
daan, jedereen hett sien egen Vörstellung van dat, wat em hollt
un dreegt, de Katechissen kümmt denn erst in de tweete Reeg.
Ik wull ok geern op den Düvel loosgahn, un wenn't nich anners
geiht mit Gewalt daarvör instohn, dat Fründlichkeit un godet
Mit'nanner nich övern Diek gahn. Mi dücht, deep binnen sitt
ok in di un mi een Jedi-Ritter. Daar is dat denn nich so wichtig,
in weckeene Kark du geihst. Frieda, de lütte Terrierfru, verkrup sik ünner de Glotzkist, as wi us Star Wars ankieken deen. Se harr keen Angst vör de Balleree, nee, dat weer'n man'n geruhigen Platz to'n Slaapen. May the Force be with you! |
|
|
|
|
|
29.1.12
Ik heff dat noch beleeft, as de grote Krieg to End güng. Ik weer man söß, en lütten Pööks, de Sireen' huul Dag un Nacht, wi weern all dör'n Wind. Wenn dat nachts loosgüng, hett Mudder us weckt, ik kreeg minen Rucksack upsnallt un denn güng dat wedder in'n Keller. Mudder mit ehr twee Jungs, van Vadder harr wi all lang nix mehr höört, toletzt ut'n Osten. Den Breef mit de Vermißtenmeldung heff ik foftig Jaar later funnen, daar weer Mudder gahn un ik sorteer ehr Pappiern. Disse Nacht güng dat nich in'n Keller, wi schest dör de Straat na'n Splitterbunker twee Ecken wieder. Mudder harr woll so'ne Ahnung hatt. As dat Entwarnung geev, stunn us' Huus nich mehr. En Sprengbomb harr dat halbeert, de Trepp weer noch daar. Du kunnst van buten dör de open Wänn kieken, die Möbeln stunn daar noch as Klock fiev. Wi dree keem bi de Grootöllern ünner, dat weer nich wietaf. As dat hell wörr, mook sik Grootmudder up'n Patt un keem ok richtig bi de Ruin' an, wo se all an Gange weern, de Schienen van de Elektrische wedder in de Reeg to bringen. Dat versteiht sik van sülben, dat nüms in de Trümmer rin dröff. Bi Grootmudder keemen se daarmit slecht an wenn de wat dörsetten wull, dennso dee se dat. So ok nu. Un so stigg se de wackelige Trepp rup, wo dat Gelänner an fehlen dee, un keem wedder torüch mit den Arm vull Teller van't gode Geschirr, de överleevt harrn. Un wull nu jüst rut ut de Ruin an de Stell, wo güstern noch de Huusdöör weer, as een van de Arbeidslüüd bi de Schienen luut un scharp "Wahrschau!" reep. De Fru stolper een Schritt torüch, daar keem all van baben eene Ladung Tegel un Dachpann' rünner un sloog ehr dat Geschirr ut de Hannen. Grootmudder weer keen Minsch, de sik verfehren dee, ehr Levenstied nich. Se nickt fründlich in de Richtung, wo die Roop herkamen weer, dreih sik üm un güng de Trepp to'n tweeten Maal rup. Torüch keem se mit en Armfull Dischwäsch. De Decken hefft wi noch lange Tied uppleggt.
Minsch, dat's eene Geschicht! Un de Moraal daarvan? Dat Krieg för de mersten Lüüd de Weltünnergang is? För mi is he dat allemaal, un ik vergeet em nich und warr em nich vergeten. Dat Trümmer un Ruinen nich dat End sünd, wenn een sik blots nich afwimmeln un lütt maaken laat? Daar het dat ok meist sin Richtigkeit mit. Man mi dücht, daar sitt noch wat binnen. Dat Tüüch, dat de Arbeider up de Straaten dregen deen, dat weer swatt und witt in brede Striepen, un blangenbi stunnen twee in Uniform mit Knarre un Helm. De mit de Knarre, de harr nich "Wahrschau" ropen. För'n Terrier as Frieda is dat nich so eenfach. Keen se nich kennt, de warrt anknurrt. |
|
|
"He harr sien Manuskript afsloten, acht Millionen Wöör, dat de Ding un Saken gaarnich daar weern un de Minsch sik allens blots inbillen dee up de Welt. An'n Morrn daarna söökt he sien Stuuv dör, füünsch un fuchtig, un fraagt sik, wo den Düvel ok dat dicke Book denn henkamen weer "
Disse Geschicht hett Robert Crawford vertellt, he hett de Literatur ernst nahmen, un dat is heel roor. Wenn een meent, de Welt in'n Ganzen gifft dat gaarnich, un he schrifft dat up, dennso schall he sik nich wunnern, wenn sin scheunet Manuskript ok verswinnt. In de Science Fiction hefft se dat mit de Parallelwelten. Se maakt daar 'n Geheemnis van, de Leser schall sik bannig wunnern un upregen; man ik denk, wi sünd an de Parallelwelten so wennt, dat wi se gaarnich mehr wiß warrt. Wenn du daaröver naadenken deihst, is denn nich elkeen Book en Parallelwelt? Lesen dücht mi en humane Art un Wies, den Autor de Pann uptobreken un to kieken, wat binnen is. Sprangwies kannst denn Vakuum finnen, männichmaal kannst di ok verfehren, denn büst du up dien egen Speegelbild stött. Sütt so ut, dat dat anners nich so eenfach is, ut de eegen Welt ruttokieken, amenn sogor ruttoslieken. För de Parallelwelt hefft wi keen Organ mehr, de Slötel is verloren. Ik harr maal mit een' to dohn, de harr sik den Kopp kahlraseert, wilst he neeger an de Schallwellen rankomen wull, he leefde Musik.
Nich blots de Welt üm di rüm is verstellt un versperrt,
dat gellt ok för de oolen Tieden. Ik denk daar an Lord Monboddo,
de in't Johr 1785 dat King's-Bench-Kaschott in London besöken
dee. Daarbi geev dat en groot Unglück: De Hall stört in,
Avkaaten un Richter lööp naar buten, de Panik weer groot.
Monboddo bleef sitten un röhr sik nich. As he fraagt warrt, woans
he so geruhig bleeven weer, meent he drög, he harr dacht, dat
weer Weeßt du wat, to dohn is? Frieda, de lütte Terrier, hett nu keen Gedüür mehr bi so veel Quasselee. Se smitt sik up de Eer, Been na baben, un will kruult warrn an'n Buuk. Recht hett se. |
|
|
Wenn du nich weeßt, wat dat mit den Fenix up sik hett, laat di dat van de Gören vertelln, de weet dat ut Harry Potter: En wunnerbaaren Vagel is dat, de Feddern lücht as'n Regenbagen, he is klook as dat Internet, maakt Musik as de Beatles un verklaart di de Welt in dartein Minuten. Wenn't mit em to Enn geiht, markt he dat all vörher un fangt denn an to brennen, geiht in Flammen up, blifft nix as en Hümpel Asch, un ut de Asch stiggt he wedder na baben, leevt un is de niege, de oole Fenix. Dat gifft en Geschicht daarto. Du hest dat woll noch in Kopp, woans dat mit Eva un den Appel wesen is.
"Wenn ji van den Boom eten doht, maakt ji grote Oogen, un denn weet ji jüst so as Gott sülven, wat goot un wat leeg is," harr de Slang seggt. Eva plückt den Appel, se leet nich blots Adam afbieten, se geev ok all de Deerten in'n Goorn wat daarvan af. De Vagel Fenix alleen, de wull daar nix van hebben. Gott lohnt em dat, he geev em dusend Leven un mehr, wilst all de annern ehr Johren toschreven kreegen. Wat meenst du, ward de Fenix lohnt, wilst he nich weten wull, wat goot un wat leeg is? Heet dat: Weten bringt den Dood? Wetenschap, dat is doch, wat den Minschen utmaakt tominnst kannst dat elkeen Dag in't Blatt lesen. Keen nich weet, wat goot is un wat leeg is, de is doch keen Minsch. Du kannst dat för Ironie hollen, ik bün mi daar nich so säker. |
|
| 26.1.12
Frieda is us Jack Russell-Terrier, en Teev, un du weeßt jo: de Fruunslüüd van de eegen Fründschap sün alltied de klögsten. Frieda will mi ne Freid moken. Se hett mang den Struntkraam an de Heck een Blatt Pappier funnen, dat kreeg ik nu vör de Fööt leggt, wieldat ik doch jümmers mit Pappier an Gange bün, dat hett se sik markt. Kumm maal her, mien Lütten. Heste fien maakt. Un wat is dat nu? Is maal dat Titelblatt van een Book wesen, de Wöör van den Titel kreegst noch rut: "Ich weiß doch gar nicht, wie Sterben geht". Ik weet doch gaarnich, woans dat geiht, dat Starven. Dat geiht mi
nu dör un dör. Ik weet nich keen dat schreven hett, ik weet
nich wat in dat Book in steiht, ik kiek de Bookstaven an, dat smeerig
un tweireten Blatt. Frieda! Kunnst mi nich ne Muus utbuddeln of een
van de gammeligen Knoken anslepen. Nu steiht dat vör mi, nu sett
sik de Wöör in'n Kopp fast, nu fangt dat an to pinkern un
to hamern, hest du wat, wat du antern kannst, dat find maal rut.
Is dat de letzte Opgaav, de een sik annehmen kunn, den
Dood dat recht to maaken? Un wenn ik dat nu richtig henkregen do,
heet dat denn, dat ik daarmit inverstohn bün? Wenn daar een up'n
Dood liggt, de ward doch nich fraagt. Dat löppt denn af, un nüms
hollt dat up. Langt dat nich, wenn he inverstahn is mit dat, wat mit
em Frieda sitt mi mang de Fööt, kiekt naar baben un lickt sik de Snuut: Wo is nu min Leckerli? Recht heste, min Lütten. Wüllt maal sehn, wat wi noch finnen köönt. |
|
|
Foto Amsel-Geleeg: Soebe/Wikimedia Commons |